Sáng kiến kinh nghiệm Một số phương pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán Lớp 2
Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Một số phương pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán Lớp 2", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
File đính kèm:
sang_kien_kinh_nghiem_mot_so_phuong_phap_nang_cao_chat_luong.doc
Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số phương pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Toán Lớp 2
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 2 PHẤN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung hoc cơ sở. Môn toán ở tiểu học bước đầu hình thành và phát triển trừu trượng hóa, khái quát hóa, kích thích trí tưởng tượng, gây hứng thú học tập toán, phát triển hợp lí khả năng suy luận và biết diễn đạt đúng bằng lời, bằng viết, các suy luận đơn giản, góp phần rèn luyện phương pháp học tập và làm việc khoa học, linh hoạt sáng tạo. Để đáp ứng nhu cầu phát triển của nền giáo dục, chương trình giáo dục tiểu học đã thực hiện đổi mới sách giáo khoa và nội dung chương trình dạy học ở các lớp, các môn học nói chung và môn Toán lớp 2 nói riêng. Để thực hiện tốt mục tiêu môn Toán, người giáo viên phải thực hiện đổi mới các phương pháp dạy học, sao cho học sinh là người chủ động nắm bắt kiến thức của môn học một cách tích cực, sáng tạo góp phần hình thành phương pháp và nhu cầu tự học, tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề đặt ra trong bài học. Từ đó chiếm lĩnh nội dung mới của bài học, môn học. Tuy nhiên, đối với môn Toán, việc làm thế nào để học sinh tiếp cận vấn đề đặt ra của bài toán, tự tìm hiểu dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên để từ đó tự tìm ra kiến thức là một bài toán mà bản thân tôi cũng như một số giáo viên trẻ trường Tiểu học Yên Hồ còn vướng mắc, đây cũng là vấn đề bản thân tôi quan tâm nhiều năm nay. Với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn Toán bằng con đường cải tiến và đổi mới phương pháp dạy học sao cho mỗi học sinh thực sự được tham gia vào quá trình học Toán với những hoạt động nhẹ nhàng, tự nhiên mang lại hứng thú và say mê học tập của học sinh nên tôi chọn và nghiên cứu thực hiện sáng kiến kinh nghiệm: “ Một số phương pháp nâng cao chất lượng dạy học môn toán lớp 2” PHẦN II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1. Cơ sở lý luận 1.1. Vị trí vai trò của giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân Tiểu học là bậc học nền tảng, bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục thuộc nền văn minh nhà trường của mỗi quốc gia. Nhà trường là nơi kết tinh trình độ văn minh cụ thể của một quốc gia trong giai đoạn xã hội – lịch sử nhất định, là nơi thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đạo tạo ở mỗi bậc học, cấp học. Sản Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 phẩm của nhà trường, kết quả giáo dục của nhà trường thể hiện ở học sinh, những công nhân tương lai của đất nước. Sản phẩm này đạt mục tiêu nhân cách ở mức độ nào là tùy thuộc vào nội dung, phương pháp tổ chức giáo dục của nhà trường và sự tiếp nhận của mỗi học sinh. Trường tiểu học có vị trí, chức năng và nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp “trồng Người”. Ở trường tiểu học lần đầu tiên tổ chức tự giác hoạt động học với tư cách là hoạt động chủ đạo cho trẻ em, là nơi các em được phát triển toàn diện. Giáo dục tiểu học là bậc học đầu tiên và được xác định là “Bậc học nền tảng” của hệ thống giáo dục quốc dân. Bậc học này tạo cơ sở ban đầu cơ bản, đúng đắn và bền vững cho trẻ em tiếp tục học lên bậc học trên; hình thành nhân cách. Việc hình thành nhân cách và các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, tính toán chỉ có thể hình thành ở tiểu học, khó có cơ hội hình thành ở các bậc học khác. 1.2. Yêu cầu về nâng cao chất lượng giáo dục hiện nay Nâng cao chất lượng giáo dục là yêu cầu khách quan trong giai đoạn hiện nay. Giáo dục là tiền đề quan trọng cho sự phát triển của tất cả các lĩnh vực xã hội như: chính trị, văn hóa, an ninh, quốc phòng. Vì vậy, nâng cao chất lượng giáo dục được Đảng và nhà nước đưa vào chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, do đó mục tiêu giáo dục phải được coi là một trong những mục tiêu quan trọng của sự phát triển 2. Thực trạng chất lượng giáo dục môn Toán của trường Tiểu học Yên Hồ 2.1.Đặc điểm tình hình địa phương và lớp 2 trường Tiểu học Yên Hồ Trường Tiểu học Yên Hồ là trường đóng trên trên mảnh đất có truyền thống hiếu học nhân dân quan tâm đến việc học của các em. Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đến chất lượng dạy và học. Một số em có hoàn cảnh gia đình khó khăn nên chưa có điều kiện để đầu tư cho các em trong học tập. 2.2.Thực trạng chất lượng môn Toán lớp 2 của trường Tiểu học Yên Hồ Ban giám hiệu nhà trường cùng toàn thể giáo viên thấy được chất lượng lớp 2 quan trọng đối với cấp tiểu học. Chính vì vậy giáo viên nhận thấy rõ việc đỏi mới phương pháp dạy học, có nhận thức đúng đắn về quan điểm đổi mới phương pháp dạy học. Giáo viên nắm vững nội dung chương trình sách giáo khoa và mục tiêu cần đạt về chuẩn kiến thức kĩ năng. Về cơ sở vật chất: cở sở vật chất nhà trường đươc chuyển biến mạnh mẽ. Trường học được kiên cố hóa, có đủ phòng học và các phòng chức năng để phục vụ hoạt động dạy học. Trường chủ động tu bổ, sửa chữa phòng học và mua Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 sắm bàn ghế. Cảnh quan sư phạm của nhà trường luôn xanh, sạch, đẹp, an toàn. Thiết bị dạy học có ý nghĩa cực kì quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Chính vì thế nhà trường đầu tư mua sắm thiết bị hiện đại như máy vi tính, ti vi. Trường có thư viên đạt tiêu chuẩn quốc gia. Công tác phát hành sách được đảm bảo và cung ứng đầy đủ sách giáo khoa, sách tham khảo cho giáo viên và học sinh. * Chất lượng dạy học môn Toán lớp 2 Trong những năm qua , tỉ lệ học sinh khá giỏi môn toán tăng lên cả về số lượng và chất lượng. Không có học sinh lưu ban. 2.3 Những tồn tại yếu kém về chất lượng môn Toán Trong năm học 2020 – 2021, tôi được phân công chủ nhiệm và giảng dạy lớp 2B. Qua kết qur bàn giao đầu năm, vẫ còn có học sinh chưa biết làm các phép cộng từ không nhớ trong phạm vi 100. Kĩ năng giải toán có lời văn còn hạn chế. Đẻ nắm bắt được từng đối tượng học sinh tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm về hai môn Toán và Tiếng Việt. Số lượng như sau: Lớp TS Xếp loại HS Giỏi Khá Trung bình Yếu 2B 34 TS % TS % TS % TS % 9 27 10 29 11 32 4 12 Vẫn có 4 học sinh chưa đạt chuẩn kiến thức môn toán 2.4 Nguyên nhân + Về phía học sinh: - Kiến thức Toán của không ít học sinh đã bị quên, do ý thức của các em chưa thực sự phấn đấu học tập - Học sinh học trước quên sau cộng trừ các số chưa thành thạo. - Trình độ nhận thức và tư duy vốn hiểu biết kiến thức cơ bản ở lớp 1,2 chưa chắc chắn vẫn tồn tại thói quen học vẹt, ghi nhớ máy móc, một số học sinh còn ghi nhớ thụ động, chỉ tiếp nhận những điều có sẵn chưa chịu khó tìm tòi - Một số học sinh còn thiếu đồ dùng học tập do điều kiện gia đình khó khăn và một số phụ huynh chưa quan tâm tới con em mình. Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 - Do điều kiên kinh tế và hoàn cảnh gia đình chưa quan tâm đầu tư cho việc học tập của các em + Về phía giáo viên: - Tuy được bồi dưỡng và tự bồi dưỡng thường xuyên nhưng đứng trước yêu cầu đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học, việc tiếp cận, vận dụng các phương pháp dạy học tích cực lấy học sinh làm trung tâm, thầy là người hướng dẫn tổ chức vẫn còn mang tính hình thức. - Trong quá trình tìm hiểu bài giáo viên còn làm thay, hướng dẫn quá chi tiết mà chưa quan tâm đến việc gợi mở để học sinh biết cách phân tích để tự tìm ra cách thực hiện và vận dụng - Ở mỗi tiết dạy vẫn còn hiện tượng bắt học sinh chờ đợi nhau trong quá trình làm bài, chưa có kế hoạch giúp học sinh chậm tiến và khuyến khích học sinh khá giỏi làm được nhiều bài tập. Mục tiêu của tiết dạy làm sao làm hết các bài tập trong sách giáo khoa mà chưa chú ý giúp học sinh nội dung kiến thức còn tiềm ẩn trong các bài tập. - Giáo viên chưa mặn mà với đồ dùng dạy học Toán bởi lẽ học sinh đưa ra sẽ ảnh hưởng tới “ quỹ thời gian” của tiết dạy. Hình thức tổ chức các hoạt động học tập còn đơn điệu, các tình huống đưa ra, ít hấp dẫn, trò chơi học tập chưa phong phú. - Từ thực trạng trên, tôi đã suy nghĩ và đọc các tài liệu nghiên cứu tôi đã tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học lớp 2. - Mỗi giai đoạn tôi đều lấy kết quả đạt được để đói chứng với kết quả giai đoạn sau. Sau đó tôi tổng hợp số liệu rút kinh nghiệm. 2. Xây dựng kết hoạch bài học a. Xác định phương pháp dạy học từng dạng bài: - Đối với : Tiết học bài mới” Bản thân tôi nghiên cứu kĩ để xá định mục tiêu của tiết dạy. Khác với chương trinh cũ, phần bài mới trong các tiết dạy bài mới thường không nêu kiến thức mà chỉ nêu tình huống có vấn đề để học sinh hoạt động và tự phát hiện ra kiến thức mới theo sự hướng dẫn của giáo viên, với sự trợ giúp của đồ dùng dạy học. Thời lượng chiếm khoảng 50- 60% thời lượng của tiết học. Vì vậy tùy theo khả năng của từng học sinh mà tổ chức cho các em thực hiện một số bài tập thực hành không được bỏ qua các dạng bài tập cơ bản nhất. Đồng thời trong “ Tiết học bài mới” giáo viên tổ chức hướng dẫn học sinh hoạt động học tâp để học sinh Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 + Tự phát hiện và tự giải quyết nhiệm vụ bài học: Ví dụ: Dạy bài 12 trừ đi một số Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng bó que tính và que tính rời để học sinh nêu được. Có một bó que tính và 2 que tính rời tức là có 12 que tính, lấy bớt đi 8 que thì còn lại mấy que tính? ( 12 – 8 = ?) Tiếp tục hướng dẫn thực hiện các thao tác trên que tính để học sinh nêu và làm được để bớt đi 8 que tính lúc đầu bớt di 2 que rời ( 12 – 2= 10) Sau đó tháo bó que tính ra, lấy bớt 6 que nữa còn lại 4 que tính ( 10 – 6 = 4) Như vậy 12 – 8 = 4 Tương tự như trên học sinh tìm được kết quả các phép tính trừ” 12 – 5 ; 12 – 6; 12 – 7; 12 – 9; + Tự chiếm lĩnh kiến thức mới Sau khi học sinh tìm được kết quả các phép trừ trên, giáo viên cần tổ chức cho học sinh ghi nhớ các công thức trong bảng trừ của bài: 12 trừ đi một số Bằng cách tái hiện lại công thức vừa hấp dẫn vừa khích lệ học sinh thi đua học tập như che lấp hoặc xóa toàn bộ công thức cho học sinh thi đua lập lại các công thức đã học.Để khẳng đinh học sinh đã chiếm lĩnh được kiến thức mới như thế nào thì học sinh phải làm được các bài tập trong sách giáo khoa Quá trình dạy học Toán như vậy sẽ dần giúp học sinh biết cách phát hiện, chiếm lĩnh kiến thức mới và cách giải quyết các vấn đè gàn gũi với đời sống + Thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức mới với kiến thức cũ đã học. Ví dụ: Khi dạy phép cộng có nhớ trong phạm vi 100. Ở mỗi tiết học, giáo viên phải yêu cầu học sinh huy động các kiến thức ở lớp 1 để phát hiện ra nội dung mới. Chẳng hạn 9 + 5 = ? Học sinh huy động kiến thức 9 + 1 = 10; 10 + 4 = 14 Cách viết hàng ngang: 9 + 5 = 14 và cách viết cột dọc 9 + 5 14 Đặt kiến thức mới trog mối quan hệ với kiến thức đã học. Nếu thực hiện phương pháp dạy học bài mới như vậy không những tạo điều kiện ôn tập, củng cố kiến thức đã học, giúp học sinh huy động để phát hiện, chiếm lĩnh, vận dụng kiến thức mới, tìm ra những nội dung còn tiềm ẩn trong từng bài học mà còn góp phần rèn luyện cách diễn đạt thông tin bằng lời, bằng kí hiệu, phát triển các năng lực tư duy của học sinh. Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 Đối với tiết luyện tập thực hành Nội dung luyện tập, thực hành không chỉ có trong các tiết luyện tập, luyện tập chung,... mà còn chiếm tỉ lệ khá lớn trong các tiết dạy học bài mới. Nhiệm vụ chủ yếu nhất của dạy học thực hành, luyện tập là củng cố các kiến thức và kỹ năng cơ bản của chương trình, rèn luyện kỹ năng thực hành, giúp học sinh nhận ra rằng: Học không chỉ để biết mà học còn để làm, để vận dụng. Vì thế xác định khi dạy dạng bài này cần: Giúp mọi học sinh đều tham gia vào hoạt động thực hành, luyện tập theo khả năng của mình. Tạo ra sự hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các đói tượng học sinh. Khuyến khích học sinh tự đánh giá kết quả thực hành, luyện tập. b. Dạy chuyên đề Để chứng minh cho tính hiệu quả của việc đổi mới dạy học môn Toán, bản thân tôi và các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn, trong trường xây dựng chuyên đề dạy các dạng bài, để rút kinh nghiệm thống nhất phương pháp dạy chung cho tổ, khối chuyên môn. Tổ chuyên môn và bản thân các giáo viên và tôi đã dạy chuyên đề, qua ý kiến của các thành viên trong trường, trong tổ chuyên môn chúng tôi rút ra kết luận: Về giáo viên: Giáo viên nắm vững kiến thức, xác định đúng mục tiêu tiết dạy, rèn luyện các kỹ năng thực hiện các phép toán chu đáo. Tiến trình dạy học hợp lí, phối hợp nhịp nhàng các hoạt động của giáo viên và học sinh. Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học truyền thống và tích cực trong dạy học Toán như: phương pháp gợi mở vấn đề, phương pháp trực quan, trò chơi học tập,... Hệ thống câu hỏi, bài tập phù hợp với đối tượng học sinh trong lớp, đã tạo điều kiện để học sinh phát huy được tính độc lập, sáng tạo. Về học sinh: Học sinh tham gia các hoạt động học tập tích cực, tự giác. Mỗi vấn đề, tình huống giáo viên đưa ra học sinh hứng thú, sôi nổi trao đổi, tranh luận đưa ra ý kiến của bản thân, nhóm mình. Các em thực hiện yêu cầu của giáo viên một cách tự tin, đặc biệt là các em được tạo điều kiện để thể hiện mình trước tập thể lớp. Học sinh nắm chắc kiến thức, vận dụng làm bài tập nhanh, chính xác c. Dạy đại trà Quá trình dạy chuyên đề điểm từng dạng bài tập đã tạo tiền đề vững chắc để chúng tôi tiến hành đổi mới phương pháp dạy học đại trà trong toàn trường. Chúng tôi tự thiết kế bài dạy, làm đồ dùng học tập, bổ sung kế hoạch bài học. Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 d. Tích cực dự giờ thăm lớp; tự học, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ tay nghề đáp ứng với yêu cầu giảng dạy Dự giờ thăm lớp cũng là biện pháp hữu hiệu cho bản thân nâng cao chất lượng giảng dạy. Bản thân tôi thường xuyên tích cực dự giờ thăm lớp. Sau mỗi giờ dự tôi thường tự rút ra kinh nghiệm, đánh giá những ưu điểm để học tập, áp dụng cho bản thân. 3.. Tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Đi cùng với đổi mới phương pháp dạy học là việc đổi mới trang thiết bị, đồ dùng dạy học trong nhà trường. Việc sử dụng thành thạo những phương tiện và đồ dùng dạy học là điều kiện thuận lợi cho giáo viên tổ chức các hoạt động học tập. Nhất là đối với môn Toán. Vì vậy, ngay từ đầu năm học, bản thân tôi và các đồng nghiệp khác đã làm quen với đồ dùng dạy học hiện có, nhất là trang thiết bị hiện đại. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm Qua thực tế giảng dạy bản thân tôi và đồng nghiệp, chất lượng giảng dạy được nâng cao rõ rệt. Có thể nói, đổi mới phương pháp dạy học môn Toán đã đạt được kết quả phấn khởi, có ý nghĩa quyết định chất lượng của nhà trường. Đặc biệt việc đổi mới phương pháp dạy học môn Toán 2 đã tạo sự chuyển biến dâu rộng trong tập thể sư phạm nhà trường, giúp giáo viên nhận thức đúng đắn sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học nói chung và môn Toán nói riềng, tạo niềm tin, sự hứng khởi và ý thức sáng tạo ở mỗi giáo viên. Đây cũng là sơ sở cho mỗi giáo viên phát huy tốt tính tích cực, tự giác từng bước thiết lập tự động hóa ở tất cả các bước lên lớp của từng giáo viên. Bên cạnh đó chất lượng học sinh – hiệu quả cao nhất của đổi mới phương pháp dạy học. PHẦN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1. Kết luận Qua thực tế, tôi thấy răng đổi mới hơng pháp dạy học theo hướng tiếp cận vào học sinh được đông đảo giáo viên, học sinh và xã hội hưởng ứng. Việc đổi mới phương pháp dạy học đồng bộ, toàn diện đã thổi một lường sinh khí mới vào diện mạo nhà trường. Mỗi giáo viên, mỗi học sinh là những cá thể sáng tạo hơn, năng động hơn, tự chủ hơn. Đặc biệt đổi mới phương pháp dạy học Toán là cơ sở giúp cho trẻ phát triển tự nhiên về nhân cách, có óc tư duy, sáng tạo, có đủ năng lực và khả nnawg tự tin trong mọi tình huống, có khả năng độc lập suy nghĩ và đưa ra được quan điểm của chính mình. Tuy vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học luôn là một bài toán, nó được thực hiện mềm dẻo ttheo đặc điểm riêng từng vùng, từng địa phương. Đồng thời việc vận dụng cũng dựa theo đặc Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương
- Một số phương pháp nâng cao chất lương dạy học môn Toán lớp 2 thù riêng biệt của từng môn học. Do đó, việc tìm kiếm những biện pháp chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với yêu cầu chung của ngành và thích hợp với điều kiện thực tế của nhà trường là mối quan tâm thường xuyên không những của cán bộ quản lí mà còn là của mỗi giáo viên. Trong đó, đổi mới phương pháp dạy học Toán 2 là vấn đề quan trọng và cần thiết giúp hcoj sinh hình thành kỹ năng cơ bản, thói quen tư duy logic, sáng tạo từ đó khám phá kiến thức sâu rộng của lớp trên. 2. Kiến nghị Đối với trường Tiểu học Yên Hồ Tiếp tục định hướng cho các tổ chuyên môn nội dung các chuyền đề trong từng năm học Tiếp tục bổ sung các đồ dùng, thiết bị hiện đại phục vụ giảng dạy. Cẩn tổ chức nhiều hơn các buổi bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, các buổi nâng cao trình độ khai thác, sử dụng thiết bị hiện đại và internet Trên cơ sở thực tế về mặt bằng lao động của nhà trường để phân công giảng dạy hợp lí, tạo điều kiện cho giáo viên dạy theo năng lực, đề phát huy được tích cực hóa năng lực của giáo viên. Người thực hiện: Võ Thị Lan Hương

