Báo cáo Biện pháp Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Lớp chủ nhiệm

Nội dung tài liệu: Báo cáo Biện pháp Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Lớp chủ nhiệm

1. CHUYÊN ĐỀ: BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP CHỦ NHỆM I. Đặc điểm tình hình - Cơ sở vật chất:Tương đối đầy đủ phục vụ cho quá trình dạy và học - Về đội ngũ giáo viên (tổ): Tổng số giáo viên Trình độ chuyên Giáo viên làm công tác chủ của tổ môn nhiệm Nam Nữ CĐSP ĐHSP Nam Nữ 03 05 01 07 02 04 - Về học sinh: Đa số học sinh có ý thức học tập, rèn luyện. Nhưng ở lứa tuổi học sinh THCS thì các em hiếu động, bướng bỉnh là không thể tránh khỏi. - Một số nét nổi bật của tổ của trường có liên quan đến chuyên đề: Đa số giáo viên là trong tổ làm công tác chủ nhiệm lớp lâu năm nên có nhiều kinh nghiệm và biện pháp trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức, kĩ năng sống cho học sinh. II. Thực trạng 1. Thuận lợi - Được sự chỉ đạo sâu sát của Ban giám hiệu nhà trường, đề ra kế hoạch hàng tháng để theo dõi kiểm tra, đôn đốc thường xuyên. Sự quan tâm của các cấp đòan thể chính quyền và địa phương. - Sự kết hợp hỗ trợ của tổ giám thị, Đoàn- Đội. - Sự cộng tác chặt chẽ của giáo viên bộ môn, cùng Ban cán sự lớp và sự quan tâm nhiệt tình từ phía phụ huynh học sinh. - Nhà trường đã trang bị tương dối đầy đủ sách Ngữ văn địa phương, hỗ trợ của công nghệ thông tin cho soạn giảng, tra cứu, tham khảo đây là những tài liệu, tư liệu tốt giúp cho giáo viên mở rộng, chọn lọc kiến thức để đưa vào bài giảng của mình. 2. Khó khăn - Về học sinh: Gia đình học sinh phần lớn đã có sự quan tâm đến việc học tập và rèn luyện ở trường, nên sự phối kết hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh học sinh có nhiều thuận lợi. Bản thân các em đều có nhận thức khá, tương đối ngoan, có ý thức trong học tập và rèn luyện, luôn cố gắng vươn lên học tốt... Bên cạnh đó, học sinh hiện nay phải đối mặt với rất nhiều thách thức và nguy cơ như bạo lực học đường, nghiện internet, sức khỏe sinh sản, v.v. Những nguy cơ này ảnh hưởng rất lớn đến tương lai của các em, trong khi đó các em lại không có các kỹ năng để ứng phó dẫn đến những hậu quả xấu có khi không cưu vãn được.
2. 2 - Về giáo viên: Các bộ phận trong nhà trường luôn quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp, luôn có tinh thần tự nguyện hợp tác với các giáo viên làm công tác chủ nhiệm để việc giáo dục kĩ năng sống, đạo đức và kết quả học tập của học sinh đạt kết quả tốt nhất. Giáo viên được trang bị nhiều kiến thức về rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm trong các lần tập huấn. Bên cạnh đó, vẫn còn một số ít giáo viên chủ nhiệm chỉ chú trọng dạy văn hoá, phải đạt những thành tích cao về các phong trào thi đua, chưa thật sự quan tâm đến việc giáo dục cho học sinh những kĩ năng cần thiết trong cuộc sống. Đôi khi các em gặp phải những vấn đề rất đơn giản nhưng do cách xử lí không phù hợp nên để lại nhiều hậu quả. III. Giải pháp 1. Ổn định tố chức lớp Đây là khâu quan trọng, sau khi nắm được tình hình, đặc điểm và hoàn cảnh của lớp giáo viên có thể sắp xếp chỗ ngồi ổn định, bầu ban cán sự lớp theo tín nhiệm của học sinh để tiện cho ban cán sự quản lí lớp thay giáo viên chủ nhiệm khi không có mặt. Tuỳ theo tình hình, đặc điểm của lớp học mà tổ chức sao cho phù hợp. Có thể 2 tuần đầu giáo viên chủ nhiệm cho học sinh ngồi theo sở thích với bạn chung lớp nhưng phải đảm bảo tầm nhìn lên bài giảng của các em. Cho học sinh tự do chọn bạn cùng học, cho học sinh thấy được giáo viên chủ nhiệm rất tôn trọng sở thích của các em. Có thể sẽ xảy ra hiện tượng nhóm học sinh không tập trung học, nói chuyện với nhau. Nhưng đây là thời gian để giáo viên thử thách các em để hiểu biết thêm về các em để có cách sắp xếp hợp lí hơn trong những tuần sau. Sau khi ổn định vị trí, giáo viên tiến hành bầu ban cán sự lớp. Hình thức bầu theo sự tín nhiệm củả học sinh. Những bạn các em tín nhiệm thì các em sẽ tin tưởng và tôn trọng, cũng dễ cho ban cán sự trong việc điều hành và quản lí lớp. Ban cán sự sẽ là người quản lí lớp xuyên suốt, giáo viên chủ nhiệm thì không phải lúc nào cũng đến lớp nên ban cán sự rất quan trọng. Ngoài sự tín nhiệm của lớp, giáo viên cần lựa chon những bạn học khá giỏi, đạo đức tốt, năng nổ, nhiệt tình có thể thay mình điều hành mọi hoạt động của lớp khi không có giáo viên.
3. 3 Sinh hoạt nội quy trường, lớp là điều không thể thiếu đối vơi giáo viên chủ nhiệm. Giáo viên cần đưa ra những quy định riêng cho lớp, phù hợp với đặc điểm của lớp chủ nhiệm. Ví dụ: Đối với lớp khá giỏi thì những quy định chung của nhà trướng các em nhất định thực hiện tốt. Nhưng các em lại hay có tính ganh tỵ, đố kị, chia bè phái, nhóm con nhà giàu, nghèo, dân tộc, ... Nắm được đặc điểm này thì giáo viên cần đưa vào trong quy định riêng của lớp: - Phát huy tinh thần đoàn kết tập thể - Thi đua học tốt chứ không ganh đua, ganh tị, tị nạnh - Hoà đồng, tôn trọng lẫn nhau - Không chia phe phái, tất cả là một tập thể - Không phân biệt giàu nghèo, dân tộc 2. Nắm được tình hình, đặc điểm, hoàn cảnh học sinh lớp chủ nhiệm khi nhận lớp Đây là điều rất quan trong việc quản lí lớp chủ nhiệm. Học sinh có tin tưởng, tôn trọng, thần tượng về giáo viện chủ nhiệm lớp mình hay không thì cũng tuỳ vào sự hiểu biết, quan tâm của giáo viên chủ nhiệm về các em. Một khi các em đã tin tưởng, thần tượng chủ nhiệm thì rất dễ dàng cho việc giáo dục học sinh của giáo viên. Các em sẵn sang bộc bạch hết những tâm sự thầm kín ở lứa tuổi mới lơn, sự thay đổi sinh lí mà các em chưa thích nghi được, nhờ giáo viên chủ nhiệm tư vấn, giải quyết. Đôi khi những chuyện thầm kín như vậy các em lại không có đối tượng chia sẻ, dồn nén lâu ngày dễ sinh ra bệnh trầm cảm. Không phải cha mẹ nào cũng luôn gần gũi và nghe con trẻ tâm sự, nên nhiều khi cha mẹ không phải là người có thể chia sẻ những khó khăn của các em trong cuộc sống. Giáo viên chủ nhiệm chính là người gần gũi, yêu thương, và hướng cho các em đi những con đường tốt nhất. Vì vậy hiểu được hoàn cảnh của từng học sinh là điều cần thiết nhất trong công tác làm chủ nhiệm lớp. - Giáo viên phải nắm bắt được tình hình của lớp: nam, nữ, dân tộc, học lực, hạnh kiểm học sinh năm trước thông qua giáo viên chủ nhiệm năm học trước, giáo viên bộ môn, học bạ. - Nắm các hoạt động mà học sinh đã tham gia, thành tích đạt được. - Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình của từng học sinh, tình cảm của các em.
4. 4 - Giáo viện cần tìm hiểu thái độ học tập trong lớp, tự học, học bài cũ, .. của học sinh. - Giáo viên cũng cần tìm hiểu sở thích của các em, bạn thân của các em. 3. Gần gũi, tiếp xúc với học sinh lớp chủ nhiệm để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Lứa tuổi học sinh lớp 8 tâm sinh lý có nhiều thay đổi. thay đổi về ngoại hình, thay đổi về tính cách, thay đổi sinh lý, mà các em chưa thích nghi được còn thấy khó khăn. Giáo viên chủ nhiệm có tiếp xúc thường xuyên với học sinh mới biết được các em biết gì, cần gì, các em là người như thế nào. Có tiếp xúc với các em mới kéo ngắn được khoảng cách giữa thầy và trò, các em không còn e ngại, rụt rè, chắc chắn sẽ tự tin hơn và mạnh dạn bộc bạch những việc cuả lớp, những thiếu sót của bản thân, những gì mình còn vướng mắc chưa biết cách giải quyết. Khi tiếp xúc với học sinh, với vai trò là giáo viên chủ nhiệm, có những việc nên làm và những việc không nên làm: Phải thật khéo léo hỏi thăm về gia cảnh để biết được đó có phải là điều kiện khó khăn, hoặc thuận lợi ảnh hưởng đến học tập, đạo đức của các em. Đối với học sinh có gia đình quan tâm, giáo viên nên phát huy thế mạnh này. Vì thường học sinh được giáo dục tốt, được chăm lo việc học tập nên thường chăm ngoan hơn, chính những em như thế này là nhân tố tích cực của lớp. Ngược lại, học sinh gặp phải những khó khăn về gia đình như: kinh tế, con ngoại hôn, cha mẹ là người say sưa, lười lao động do đó giáo viên và tập thể lớp luôn cần có sự quan tâm giúp đỡ. Đối tượng này thường tự ti, mặc cảm nên cần phải khéo léo tế nhị trong cách đối xử cũng như giúp đỡ các em. Giáo viên theo sát lớp 15 đầu giờ ngoài việc nắm bắt tình hình học tập của lớp còn có thể tiếp xúc với các em nhiều hơn, quan sát hoạt động tập thể của lớp, phát hiện những vấn đề xảy ra với các em với bạn bè, với gia đình, với thầy cô bộ môn, kịp thời hướng các em cách giải quyết tốt nhất. Những buối sinh hoạt tập thể như lao động, hội vui, diễn tập văn nghệ, rất dễ dàng tạo điều kiện để thầy và trò gần gũi nhau hơn, hiểu nhau hơn. Tạo điều kiện cho học sinh thấy được sự quan tâm, gần gũi của giáo viên. Từ đo các em có thể trò chuyện với giáo viên chủ nhiệm như những người bạn, mọi vướng mắc , mọi vấn đề
5. 5 khó khăn đến với bản thân các em sẽ chia sẻ, tâm sự nhờ thầy cô hướng giải quyết. Đó là lúc giáo viên rèn cho học sinh những kĩ năng cần thiết nhất. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giao làm các em tránh được những sai sót thay vì nhăn nhó, bất lành, giáo viên nên nhẹ nhàng nhắc nhở, hướng dẫn lại. Có làm như vậy, giáo viên mới giúp các em rút ra được kinh nghiệm, tự tin hơn, thấy được sự thân thiện của giáo viên. Đặc biệt trong lao động ngoài việc hướng dẫn, phân công công việc nặng nhọc, khó khăn. Thử hỏi có mấy học sinh đứng chơi, không chịu lao động trong khi thấy thầy đang làm? Giáo viên, cùng lao động với các em vừa tạo nên không khí sôi nổi trong buổi lao động, vừa giáo dục các tính tích cực, không lánh nặng tìm nhẹ trong lao động. Như vậy có nghĩa la giáo viên cùng san sẻ niềm vui, nỗi buồn, thành công, thất bại với lớp chủ nhiệm. Tiếp xúc với cán bộ lớp, cán sự bộ môn để biết được mọi hoạt động của lớp là việc làm hết sức cần thiết. Những thông tin về lớp chủ nhiệm chủ yếu là do các em cung cấp. Nhưng việc làm này còn là con dao hai lưỡi, nếu giáo viên không khéo léo xử lý sẽ dễ dàng biến học sinh thành những kẻ mách lẻo, xoi mói người khác, nói xấu người khác cho sướng miệng mình. Khi học sinh có những thắc mắc về giáo viên bộ, một số học sinh lười học cho rằng thầy cô dạy khó hiểu, yêu cầu cao nên các em đạt kết quả học tập bộ môn thấp. Giáo viên chủ nhiệm cần tìm cách phân tích, để các em có nhận thức đúng đắn, từ đó xác định đúng trách nhiệm học tập của mình và tự giác hoàn thành yêu cầu do giáo viên đề ra. Tuyệt đối không để học sinh thấy được sự bất đồng ý kiến giữa giáo viên, để làm gương cho các em về tinh thần đoàn kết tập thể. 4. Giáo dục kĩ năng sống khi giải quyết vần đề trong lớp học, giờ sinh hoạt lớp Trong một tập thể lớp, việc nảy sinh nhiều vấn đề trong mỗi buổi học là điều khó có thể tránh khỏi, giáo viên chủ nhiệm phải có mặt với lớp vào mười lăm phút đầu buổi, nếu buổi nào giáo viên chủ nhiệm không có tiết dạy, thấy không cần thiết cũng phải đến lớp. Giáo viên đến lớp như vậy để giúp các em ôn bài, chuẩn bị bài mới hoặc có sự việc gì xảy ra ở buổi học trước kịp thời chấn chỉnh Nếu thực hiện tốt và thường xuyên khâu sinh hoạt đầu buổi, học sinh sẽ ổn định tâm thế để bước vào tiết học đầu tiên tốt hơn, kể cả các tiết học sau.
6. 6 Sau mỗi buổi học, xét thấy có việc gì cần giải quyết ngay, giáo viên yêu cầu các em ở lại năm, mười phút để làm việc và hàng tuần nên có cuộc họp với cán bộ lớp. Tuy rằng lớp có lớp trưởng, lớp phó nhưng giáo viên không hoàn toàn giao cho các em mà phải để ý đến lớp thường xuyên, kịp thời nhắc nhở, động viên. Trong giờ sinh hoạt lớp, giáo viên cần dành thời gian rèn kĩ năng sống cho học sinh. Có thể thông qua những mẫu chuyện, những tình huống rồi cho các em tự đưa ra hướng giải quyết. Học sinh tự do phát biểu ý kiến của mình sau đó giáo viên phân tích ý đúng, ý chưa phù hợp hướng các em đến cách giả quyết tốt nhất. Ví dụ: Tình huống: Em/ bạn em sống trong gia đình có đủ cha mẹ, chị gái. Nhưng lúc nào em cũng thấy thiếu thốn tình thương, sự quan tâm của cha mẹ. Mọi tình cảm, sự quan tâm cha mẹ dành hết cho chị gái. Nhiều lúc em tủi thân, khóc một mình, thậm chí em buồn, vui, em học hành như thế nào cha mẹ cũng không quan tâm tới. Kể cả chị gái cũng không hề hỏi han tới chuyện học hành của em. Có khi cả mấy tháng trời em không được cha mẹ chở đi chơi. Thời gian kéo dài khoảng 2 năm. Em sống rất đau khổ mà không biết phải làm sao. Nếu là em, thì em sẽ giải quyết như thế nào? Nếu là bạn em thì em sẽ cho bạn lời khuyên gì để bạn giải quyết vấn đề nan giải trên? Tình huống: Khi em bị bạn xấu lôi kéo, dụ dỗ vào các tệ nạn xã hội. Em sẽ ứng phó như thế nào với tình huống trên? Cho học sinh đọc những mẫu chuyện “Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống”, thảo luận rút ra bài học cho bản thân. 5. Kết hợp với các bộ phận khác trong trường để giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm - Phối hợp với gia đình học sinh Việc giáo dục học sinh trong nhà trường là sự kết hợp nhà trường với đoàn thể, địa phương, gia đình Trong đó, mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường nhất là đối với giáo viên chủ nhiệm là hết sức cần thiết. Chính vì vây, công tác chủ nhiệm của một giáo viên thành công hay không đừng bao giờ quên gia đình học sinh là yếu tố quan trọng. Với lớp tôi chủ nhiệm, học sinh đa số ngoan, biết nghe lời, học khá giỏi. Đôi khi vì quá ham học, các em không có thời gian nghỉ ngơi, giải trí như thế rất nguy
7. 7 hiểm, có thể ảnh hưởng đến tinh thần các em, nghiêm trọng hơn dẫn đến bệnh trầm cảm. nên việc giáo dục cho học sinh kĩ năng thư giãn lá rất cần thiết. Thư giãn chủ yếu là thời gian các em ở nhà, nên tôi nhận thấy việc kết hợp với cha mẹ học sinh rất quan trọng trong việc giáo dục kĩ năng sống cho các em. GVCN phải là người huy động được tiềm năng, trí tuệ và khả năng của các bậc phụ huynh vào việc giáo dục toàn diện học sinh đặc biệt là vấn đề tư tương đạo đức ý thức học tập cũng như việc phòng chống các tệ nạn xã hội. - Phối hợp với BGH nhà trường Mỗi tháng BGH tố chức hội ý giáo viên chủ nhiệm 2 lần để đề ra kế hoạch tuần, nhắc nhở những vấn đề học sinh cón sai sót, những hành vi chưa đúng của học sinh, hướng giáo viên chủ nhiệm cách khắc phục, giải quyết tốt nhất. Những khó khăn thắc mắc tôi đều xin ý kiến chỉ đạo hoặc nhận sự giúp đỡ từ phía BGH. - Phối hợp với các giáo viên bộ môn GVCN phải thường xuyên thông báo trao đổi với giáo viên bộ môn về tình hình học tập, thái độ học tập, hành vi ứng xử, của lớp cũng như của từng học sinh để có nắm bặt kịp thời và có hướng giải quyết tốt nhất. - Phối hợp với Đội TNTP Hồ Chí Minh: GVCN cũng thường xuyên phối hợp với các thầy cô phụ trách công tác đội, để thường xuyên nắm bắt tình hình học sinh lớp mình. Ngoài việc học kiến thức văn hóa, thì việc tham gia các hoạt động đội là một điều không thể thiếu. Thông qua đó, các em sẽ được rèn luyện thêm nhiều phẩm chất của người học sinh cần có như là: tình đoàn kết, lòng nhân ái, tinh thần cầu tiến GVCN phải luôn phối hợp với Đội TNTP, hiểu biết về hoạt động đội của các em, luôn động viên nhắc. 1. Kết quả đạt được Qua những năm đã làm công tác chủ nhiệm và qua thời gian một năm chủ nhiệm lớp 8/1 trong năm học 2017-2018, bằng việc áp dụng kinh nghiệm làm chủ nhiệm của mình, bản thân đã có được những thành công đáng khích lệ cả về phía cá nhân tôi và cả lớp tôi chủ nhiệm. Đồng thời, bản thân tôi cũng như đồng nghiệp cũng đã nhìn thấy được thay đổi rất lớn của nhiều cá nhân học sinh nói riêng và tập thể lớp chủ nhiệm nói chung. Cụ thể, sau một năm học, tập thể lớp 8/1 đạt được những thành tích và những sự thay đổi như sau:
8. 8 + Học lực: Giỏi: 39/41 (92,7%); Khá: 2/41 (7,3%) + Ý thức chấp hành nội quy tương đối tốt, đa số học sinh đã ngoan hơn, biết nghe lời hơn (qua theo dõi của giáo viên chủ nhiệm và qua lời nhận xét BGH nhà trường, của nhiều giáo viên bộ môn). + Tham gia nhiệt tình, tích cực hơn và có nhiều thành tích cao hơn đối với các hoạt động phong trào (qua việc tham gia và kết quả cụ thể của các phong trào). + 100% học sinh có hành vi, thái độ ứng xử phù hợp, biết “tôn sư trọng đạo”, biết nghe lời cha mẹ. + Tinh thần đoàn kết, biết giúp đỡ nhau trong học tập và trong sinh hoạt của học sinh được thể hiện trông thấy. + Đa số học sinh có lối sống lành mạnh, ngoan ngoãn và có tinh thần tự giác, tự lập cao. + Học sinh dường như mạnh dạn, tự tin hơn khi giao tiếp và đứng trước tâ âp thể. + Các em chia sẻ những vướng mắc trong cuộc sống cùng người thân, thầy cô để giải quyết. + Không có học sinh sa vào các tệ nạn xã hội. 2. Bài học kinh nghiệm Trong suốt quá trình giảng dạy cũng như trong nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, bản thân tôi đã từng gặp phải những khó khăn rất lớn khi làm chủ nhiệm lớp. Dạy chữ không khó bằng dạy cho học sinh biết cách làm người có năng lực, có chủ kiến, có tính kiên định, Tuy nhiên, đó chỉ là những khó khăn khi những năm đâu mới được phân công làm công tác chủ nhiệm. Nhưng, sau một thời gian làm chủ nhiệm lớp, bản thân tôi tự nhận ra rằng chính mình sẽ làm thay đổi cách thức chủ nhiệm của mình, để có thể làm tốt được công tác chủ nhiệm. Chính vì lí do đó, bản thân tôi đã từng trăn trở, suy nghĩ để tìm ra những giải pháp có thể áp dụng được cho công tác chủ nhiệm đối với bất kì môi trường nào, đối tượng học sinh nào. Điều quan trọng hơn nữa là, trong quá trình chủ nhiệm, để làm tốt công tác chủ nhiệm của mình, tôi đã không nôn nóng, vội vàng mà luôn điềm tĩnh, vạch định kế hoạch rõ ràng về thời gian, về nội dung công việc và hình thức thực hiện công việc. Đồng thời luôn tranh thủ được sự giúp đỡ của những nguồn lực
9. 9 khác trong nhà trường, từ phía gia đình học sinh và từ chính sự tích cực của các đối tượng học sinh. IV. Đề xuất, kiến nghị Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, tôi luôn mong muốn đó là sẽ luôn nhận được giúp đỡ, phối hợp để công tác chủ nhiệm của mình sẽ luôn đạt kết quả cao hơn. Chính vì vậy, là một giáo viên chủ nhiệm, tôi thiết nghĩ điều cần thiết nhất đối mỗi giáo viên khi làm công tác chủ nhiệm là: Người giáo viên phải thật sự mẫu mực, phải là tấm gương sáng từ nhận thức đến hành động, từ lời nói, cử chỉ, điệu bộ đến thái độ ứng xử hàng ngày để học sinh noi theo. Tóm lại, để làm tốt công tác chủ nhiệm, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm không chỉ là một giáo viên dạy tốt văn hóa mà còn phải quan tâm đến sự phát triển ở học sinh cả những giá trị đạo đức, thể chất, thẩm mĩ mà còn phải giáo dục cho các em có được những kĩ năng sống nhất định để có thể ứng phó với mọi vấn đề xảy ra với bản thân. Châu Thành, ngày 22 tháng 3 năm 2021 Người viết Phạm Hoàng Mỹ Hạnh