Kỹ năng lồng ghép giới trong quản lý, giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT - Phần II: Phòng chống báo lực học đường trên cơ sở giới

Nội dung tài liệu: Kỹ năng lồng ghép giới trong quản lý, giáo dục học sinh của giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT - Phần II: Phòng chống báo lực học đường trên cơ sở giới

1. PHẦN II 1
2. MỤC TIÊU Ü Hiểu và trình bày được một số khái niệm liên quan đến bạo lực học đường trên cơ sở giới Ü Phân tích được các nguyên nhân cơ bản, tác động và hệ quả của BLHĐTCSG Ü Liệt kê được một số bước cơ bản trong qui trình xử lí các vụ việc bạo lực giới trong nhà trường Ü Vận dụng được một số biện pháp giáo dục phòng ngừa và ứng phó với BLHĐTCSG, đặc biệt trong công tác chủ nhiệm lớp.
3. CÁC NỘI DUNG CHÍNH 1 Thực trạng - Khái niệm 2 Các hình thức và biểu hiện của BLHĐTCSG và XHTDTE 3 Hệ quả và nguyên nhân của BLHĐTCSG/XHTDTE 4 Quy trình xử lý BLHĐTCSG của nhà trường và kỹ năng hỗ trợ của GVCN
4. THỰC TRẠNG BLG và XHTD TE Ø Các hình thức BLHĐ TCSG trong 6 tháng gần đây Nguồn: Báo cáo của Unesco, 2016
5. Nhận thức về BLHĐTCSG Ø Vẫn còn thái độ đồng tình ở cả học sinh, giáo viên, và cha mẹ học sinh đối với các hình thức BLHĐTCSG và nạn bắt nạt ‘Thỉnh thoảng học sinh đánh nhau là ‘Đôi khi GV cũng phải đánh, mắng học chuyện bình thường’ sinh để duy trì kỷ luật’ “Gọi ai đó bằng biệt danh như ‘thằng béo’, ‘pê-đê’, ‘Trêu chọc con trai ỏn ẻn hoặc con gái ít nữ ‘đồ nhà quê’ ... chẳng hề xúc phạm họ” tính là trò đùa vô hại’
6. Có bao nhiêu trẻ từng bị trừng phạt thân thể? Trẻ em gái từng bị trừng Trẻ em trai từng bị trừng phạt thân thể phạt thân thể 72 % số 65% số trẻ trẻ em em gái trai Từng bị kỷ luật thân thể Chưa bị kỷ luật thân thể Từng bị kỷ luật thân thể Chưa bị kỷ luật thân thể Chỉ số: Biện pháp kỷ luật sử dụng bạo lực – Tỷ lệ trẻ trong độ tuổi từ 1 - 14 từng phải chịu biện pháp kỷ luật sử dụng bạo lực (tâm lý hoặc/và trừng phạt thể chất). Nguồn: UNICEF (2016)
7. Bạo lực thể chất Tỷ lệ học sinh tiết lộ từng tham gia đánh nhau Nữ Nam 0 5 10 15 20 25 30 35 Nam Nữ Chỉ số: Học sinh (trong độ tuổi 13 - 15) cho biết từng tham gia đánh nhau được xác định là ‘tỷ lệ (%) học sinh từng tham gia đánh nhau hoặc nhiều hơn trong 12 tháng gần nhất’ Nguồn: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) & Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) (2013). Khảo sát toàn cầu sức khỏe học sinh trong nhà trường: Việt Nam.
8. Thực trạng QRTD và XHTD trẻ em v Năm 2003, Hiệp hội các trường ĐH phụ nữ tại Mỹ đã tiến hành một khảo sát với 2064 HS (tuổi từ 12-18) về vấn đề QRTD trong trường học của các em. Phát hiện của NC này đã chỉ ra: Ø 83% các em gái và 79% các em trai cho biết mình đã bị QRTD Ø 35% HS cho biết đã bị QRTD lần đầu tiên khi ở học ở trường THCS Ø Phần lớn các vụ quấy rối đều xảy ra trước mặt thầy cô trong lớp (61% quấy rối cơ thể và 56% quấy rối không qua tiếp xúc trực tiếp) và ở trong hội trường (71%. quấy rối cơ thể và 64% quấy rối không qua tiếp xúc trực tiếp) Ø 54% nói rằng các em đã quấy rối một ai đó khi các em ở trường và có 7% nam, nữ HS nói rằng các em bị QRTD bởi giáo viên (Nguồn: Plan Việt Nam, 2018. Tài liệu giảng dạy về PC và ứng phó với BLTCSG trong trường học) v Tình trạng XHTD TE cũng xảy ra phổ biến và ngày càng gia tăng nghiêm trọng. Theo WHO, ước tính có khoảng 223 triệu trẻ em (150 triệu em gái và 73 triệu em nam) đã từng bị buộc phải quan hệ tình dục hoặc bị bạo lực tình dục dưới các hình thức khác nhau (UNVAC, 2006)
9. Thực trạng QRTD và XHTD trẻ em v Ở Việt Nam, theo số liệu TK của Cục BVCSTE năm 2011 cho thấy: Ø Tính trung bình 5 năm gần đây thì mỗi năm có khoảng gần 1.000 trẻ bị XHTD. Trong đó, riêng số vụ hiếp dâm trẻ em lên tới 80%. Ø Tình trạng XHTD đối với PN&TE có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây, cụ thể: Năm 2008: 1.494 vụ/1.789 bị cáo; năm 2012: 1.736 vụ/2.039 bị cáo và năm 2013: 2.050 vụ/2.330 bị cáo. Ø Năm 2015: phát hiện 1.355 vụ/1.448 đối tượng, trong đó XHTDTE là 1.371 em, chiếm gần 77% số vụ XHTE nói chung; năm 2016: phát hiện 1.641 vụ/1.807 đối tượng, trong đó XHTDTE là 1.248 vụ với 1.267 đối tượng, chiếm 76,5% số vụ XHTEnói chung Ø Nhiều vụ có tính chất đặc biệt nghiêm trọng như: Hiếp dâm tập thể, hiếp dâm trẻ dưới 5 tuổi, cha dượng hiếp dâm con, thầy giáo XHTD học trò nhiều lần, thậm chí cha đẻ hiếp dâm con gái (Nguồn: Plan VN, 2018. Tài liệu đã dẫn, trang 67 và Khổng Ngọc Oanh, P6/C45. Báo cáo tình hình tội phạm XHTD, ngày 7/12/2017)
10. KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN BẠO LỰC GIỚI v BẠO LỰC TRÊN CƠ SỞ GIỚI: Là bất kì hành động nào gây ra, hoặc có khả năng gây ra các tổn hại về thể chất, tình dục, tinh thần hoặc tâm lý của người khác dựa trên đặc điểm giới tính, định kiến giới hay sự PBĐX về giới và từ mối quan hệ không bình đẳng về quyền lực giữa các giới. (Plan,2018 và Unesco, 2016) v BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRÊN CƠ SỞ GIỚI (BLHĐTCSG): Là những hành động gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại đối với các học sinh về thân thể, tinh thần hay tình dục; xuất phát từ những định kiến giới, phân biệt đối xử về giới hoặc những lí do liên quan đến giới tính của các em (Plan,2018) v BẮT NẠT: Là những hành vi gây hấn lặp lại nhiều lần với chủ ý gây thương tích hoặc làm cho người khác cảm thấy không thoải mái qua tiếp xúc cơ thể, dùng ngôn ngữ xúc phạm, tấn công về thể chất hoặc tâm lý.
11. KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN XÂM HẠI TÌNH DỤC v Quấy rối tình dục: bao gồm các bình luận, cử chỉ, hành vi với mục đích làm tổn thương, xúc phạm hoặc hạ thấp nhân phẩm của người khác liên quan tới tình dục v Xâm hại tình dục trẻ em: Là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ trẻ em tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em và sử dụng trẻ em vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức (Luật trẻ em, 2016) Ø Như vậy, QRTD/XHTD trẻ em trong trường học là một dạng của bạo lực học đường trên cơ sở giới
12. 2 CÁC HÌNH THỨC VÀ BIỂU HIỆN CỦA BLHĐTCSG và XHTDTE CÁC HÌNH THỨC BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRÊN CƠ SỞ GIỚI Bạo lực thân thể Bạo lực kinh tế Bạo lực tinh thần Bạo lực tình dục Hành động bạo lực có thể là bạo lực thân thể, tinh thần, tình dục và kinh tế, hoặc cũng có thể phối hợp các hình thức bạo lực nêu trên
13. CÁC HÌNH THỨC và BIỂU HIỆN CỦA BLHĐTCSG Bạo lực thân thể § Đánh, đấm, tát Bạo lực kinh tế § Bóp cổ § Sĩ diện nam tính § Bắt đứng/ngồi/quỳ ở § Trấn lột tiền/tài sản những tư thế gây đau § Bắt cống nạp đớn cơ thể § Bắt ép đi trấn lột § Bắt luyện tập quá mức § .. § Cấm đi vệ sinh § Bóc lột sức lao động Bạo lực tinh thần Bạo lực tình dục § Quấy rầy, lăng mạ § Hiếp dâm, cưỡng dâm § Bắt nạt, chọc ghẹo § Mơn trớn, sờ soạng § Thao túng, hành hạ § Lời lẽ gợi dục về cảm xúc § Cho xem các tranh ảnh, § Đặt biệt danh xấu dụng cụ kích dục
14. CÁC HÀNH VI QUẤY RỐI TÌNH DỤC TRẺ EM Ø Đụng chạm, cấu, sờ vào người không mong muốn Ø Trẻ bị cài bẫy, bị buộc nghe kể chuyện tục tĩu, gợi dục Ø Trẻ bị gán vào những hình vẽ gợi dục (VD trên tường nhà vệ sinh của trường) Ø Trẻ bị đưa ra làm mục tiêu cho các hành vi, cử chỉ gợi dục Ø Trẻ bị tung tin đồn xấu về tình dục hoặc bị gợi ý về tình dục Ø Trẻ bị lột quần áo hoặc bị phải nhìn ai đó cởi hết quần áo
15. CÁC HÀNH VI XÂM HẠI TÌNH DỤC KHÔNG TIẾP XÚC Ø Phô bày bộ phận sinh dục trước ṃtặ trẻ Ø Cho trẻ em tranh, sách, truyện, phim khiêu dâm Ø Chụp ảnh trẻ cho mục đíć h tì̀nh dục Ø Yêu cầù TE phô bày bộ phận sinh dục cho anh/chị ta xem Ø Khuyến khíć h trẻ xem hoặc nghe các âm thanh kíć h dục Ø Nhì̀n trẻ khi trẻ chưa mặ̣c quầǹ áo hoặc ngó́ trẻ trong nhà tắm/nhà vệ sinh Ø Gửi các tin nhắn yêu đương/thư tì̀nh tới trẻ Ø Dùng những lời nó́ i thô tục trước mặ̣t trẻ Ø Sử dụng các hì̀nh ảnh của trẻ đưa lên internet với mục đích liên quan đến tình dục
16. CÁC HÀNH VI XÂM HẠI TÌNH DỤC CÓ TIẾP XÚC Ø Sờ vào bộ phận sinh dục hoặc cơ thể ̉ trẻ với mục đíć h tì̀nh dục Ø Yêu cầu trẻ sờ vào bộ phận sinh dục của đốí tượng hoặc chơi các trò chơi tì̀nh dục Ø Đưa các vật dụng hoặc bộ phận cơ thể ̉ (như ngó́ n tay, lưỡi, dương vật) vào âm đạo hay hậu môn, miệng của trẻ với mục đíć h quan hệ tì̀nh dục. Ø Quan hệ tì̀nh dục bằǹ g đường miệng, âm đạo hay hậu môn; Ø Ép buộc trẻ thực hiện các hành vi gợi dục Ø Ép buộc trẻ quan hệ tì̀nh dục hoặc lôi kéo trẻ vào các hành vi tình dục với trẻ em hoặc với người lớn
17. HỆ QUẢ VÀ NGUYÊN NHÂN 3 CỦA BLHĐTCSG THẢO LUẬN TÌNH HUỐNG
18. TÌNH HUỐNG 1: Tôi tên Hương, học sinh lớp 10A, trường THPT X. Tôi rất thích học toán. Thầy Nam, giáo viên dạy toán của lớp rất quý tôi vì tôi học giỏi toán. Thứ 3 tuần trước, thầy Nam nói với tôi rằng, thầy sẽ phụ đạo thêm toán cho tôi, nếu tôi mang cặp về nhà giúp thầy. Thực sự, tôi không cảm thấy thoải mái với đề nghị của thầy, nhưng vì không muốn làm phật ý thầy nên tôi đã đồng ý. Hôm đầu tiên mang cặp về giúp thầy, thầy nói cảm ơn và cố tính chạm nhẹ tay vào ngực tôi khi tôi đưa cặp cho thầy trước cổng. Tôi giật thót mình, nhưng rồi cũng “thở phào” vì đã thoát khỏi thầy. Hôm sau, thầy lại nói tôi mang cặp về giúp thầy. Lần này, thầy cố ý ép tôi mang vào trong nhà. Khi tôi từ chối, thầy tỏ vẻ tức giận và mắng tôi thiếu lịch sự. Cuối cùng tôi đành phải đồng ý mang cặp vào nhà cho thầy. Khi tôi bước vào nhà, thầy đóng sập cửa lại, kéo tôi vào phòng ngủ rồi đè tôi xuống giường. Tôi kháng cự quyết liệt, nên thầy ngừng lại, nhưng lớn tiếng mắng tôi là đồ không biết điều; thầy đe dọa nếu tôi kể cho ai biết chuyện này thì tôi sẽ bị đúp môn của thầy. Tôi vùng chạy khỏi nhà thầy và cảm thấy sợ hãi với những gì đã xảy đến với mình. Tôi cảm thấy mình thật ngu ngốc đã tự đẩy mình vào hoàn cảnh này. Tôi thấy lo sợ khi phải đến lớp và đối mặt với thầy. Tôi chỉ muốn bỏ học, hoặc chuyển qua trường khác.
19. TÌNH HUỐNG 2: Tôi là Cường, học sinh lớp 10C, trường THPT A. Tôi thích đá bóng và cũng chơi khá môn này. Do chơi thể thao thường xuyên nên tôi cơ bắp và cao lớn hơn các bạn khác trong lớp. Tôi thích chơi với những anh học lớp trên vì họ nổi tiếng và được nhiều bạn gái biết đến hơn. Tuần trước, khi đang từ sân bóng trở lại lớp học, có một bạn nữ lớp trên đi sát gần và khen tôi rất đẹp trai. Cô ấy nói, nếu biết tôi sớm hơn thì bạn ấy đã không hẹn hò với Tuấn – bạn trai của cô ấy hiện nay. Rất ngạc nhiên và có phần thích thú vì những lời tán tỉnh của cô gái, song tôi không nói gì vì tôi thường rất nhát mỗi khi gần các bạn nữ. Hôm sau, khi vừa ra khỏi cổng trường, tôi thấy Tuấn cùng mấy anh lớp trên và cả cô gái hôm qua buông lời tán tỉnh cứ đi theo tôi. Lo lắng, nhưng tôi vẫn tiếp tục đi. Vừa qua chỗ rẽ, Tuấn lao thẳng xe vào tôi; mấy người bạn của hắn cũng lao vào đánh tôi. Tôi chẳng thể làm gì, chỉ biết kêu cứu và hứng trọn những cú đấm, đạp của mấy người bọn họ. Tuấn đạp chân lên người tôi và gằn giọng, nếu còn tán tỉnh bạn gái hắn tôi sẽ còn nhừ đòn
20. TÌNH HUỐNG 3: Tôi tên Trung, học sinh lớp 11K, trường THPT Y. Tôi rất thích học văn và các môn xã hội, và rất muốn được đến trường mỗi ngày. Tuy nhiên, tôi luôn bị bạn bè chế nhạo là “thằng đàn ông mặc váy” vì không thích toán hay các môn khoa học như các bạn nam khác. Ở trường tôi chỉ chơi với các bạn nữ. Tôi thích chơi với các bạn nữ vì ở nhà tôi cũng chỉ có 4 chị gái của mình để chơi cùng. Tôi không thích chơi với mấy bạn nam vì các bạn chỉ thích cãi lộn, đánh đấm. Nhiều khi mấy bạn nam cố ý gây sự bảo tôi đánh lại, nhưng tôi chẳng bao giờ muốn đánh lộn với họ. Vì vậy, các bạn thường gọi tôi là “đồ nhát gan, đồ mặc váy”. Có lần tôi khóc vì bị một bạn nam lớn hơn bắt nạt. Cô giáo chủ nhiệm nhìn thấy và hỏi tôi tại sao. Sau khi nghe tôi kể sự tình, cô giáo nói: “Chuyện chẳng có gì! Tốt nhất là tôi không nên hành động như một cô gái, không nên suốt ngày chỉ chơi với các bạn gái”. Tôi thật không hiểu! Tại sao tôi lại không nên chơi với các bạn nữ, nếu tôi cảm thấy vui khi được chơi cùng các bạn?