Kế hoạch Chuyên đề - Nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ Mầm non thông qua hoạt động tạo hình - Trường mầm non Lâm Tân

Nội dung tài liệu: Kế hoạch Chuyên đề - Nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ Mầm non thông qua hoạt động tạo hình - Trường mầm non Lâm Tân

1. UBND HUYỆN THẠNH TRỊ CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG MN LÂM TÂN Độc Lập - Tự Do - Hạnh Phúc KẾ HOẠCH CHUYÊN ĐỀ Nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình Căn cứ kế hoạch số 484/PGD&ĐT ngày 05 tháng 9 năm 2024 của phòng giáo dục và đào tạo huyện Thạnh Trị về thực hiện nhiệm vụ giáo dục mầm non năm học 2024 - 2025. Căn cứ kế hoạch số 120/KHN-MNLT ngày 10 tháng 9 năm 2024 của hiệu Trưởng trường MN Lâm Tân năm học 2024-2025. Nay bộ phận chuyên môn Trường Mầm non Lâm Tân xây dựng kế hoạch sinh hoạt chuyên môn tháng 04 về “Hướng dẫn nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình” như sau: A. Mục tiêu - Hiểu được các khái niệm cơ bản về năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật của trẻ mầm non; - Phân tích được các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển năng lực tạo hình và cảm thụ nghệ thuật của trẻ mầm non; - Vận dụng được kiến thức đã trang bị vào đánh giá thực trạng phát triển năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật của trẻ thông qua tổ chức hoạt động tạo hình trong trường mầm non; - Đề xuất được các biện pháp nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua tổ chức hoạt động tạo hình tại địa phương; - Xây dựng được một số hoạt động nhằm nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non; - Tích cực nghiên cứu tài liệu, làm việc nhóm, hỏi chia sẻ kinh nghiệm tại trường trong quá trình tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non. B. Nội dung cơ bản của chuyên đề I. Một số vấn đề chung của nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình. 1. Đặc điểm năng lực sáng tạo nghệ thuật của trẻ mầm non Đối với trẻ mầm non, khả năng sáng tạo có đặc điểm riêng, cụ thể như sau: - Trẻ có thể tạo ra những hình ảnh theo cách mới đối với bản thân trẻ.
2. 2 - Trẻ có thể tìm ra cách mở đầu, diễn biến, kết thúc một câu chuyện, các hành động mới thể hiện đặc điểm nhân vật; sử dụng biện pháp nghệ thuật và các phương tiện trong các tình huống mới. Sự sáng tạo của trẻ em không giống như sự sáng tạo của người lớn. Trẻ mầm non thường bắt đầu bằng sự tái taọ, bắt chước, mô phỏng sau đó mới thể hiện cái mới theo suy nghĩ và cảm nhận riêng. Sự sáng tạo của trẻ em phụ thuộc những yếu tố sau: - Năng lực quan sát là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tính sáng tạo của cá nhân. Trong hoạt động tạo hình của trẻ mẫu giáo, năng lực quan sát có vai trò rất lớn, là yếu tố then chốt, nền tảng, quyết định tính hiệu quả của các quá trình tạo hình, nhất là tạo hình với vật liệu thiên nhiên. Năng lực sáng tạo nghệ thuật của trẻ em được phát triển qua việc giáo dục trẻ về thái độ đồng cảm đối với cái đẹp, trang bị hiểu biết và hành động tạo ra cái đẹp trong hoạt động nghệ thuật sau đây: + Trẻ tích cực lĩnh hội hiểu biết, khinh nghiệm nghệ thuật: Hiểu biết, kinh nghiệm nghệ thuật có thể cung cấp cho trẻ theo nhiều hướng như: trẻ có thể lĩnh hội kiến thức đơn giản về các dạng nghệ thuật khác nhau, phương tiện thể hiện nghệ thuật, lĩnh hội kĩ năng thực hành, biện pháp làm việc độc lập và sáng tạo. Điều quan trọng là tạo môi trường khuyến khích trẻ em vận dụng kiến thức và kinh nghiệm đã có trong điều kiện mới. + Trẻ thể hiện khả năng sáng tạo trong các hình thức nghệ thuật chuyên biệt. Trong quá trình tham gia hoạt động nghệ thuật dưới sự hướng dẫn và cùng với người lớn, trẻ lĩnh hội biện pháp, kĩ thuật hoạt động nghệ thuật chuyên biệt. 2. Vai trò của việc nâng cao năng lực sáng tạo cảm thụ nghệ thuật cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình Xu hướng phát triển của xã hội hiện đại ngày càng cần đến những con người giàu sức sáng taọ nhằm phát triển và cải thiện mọi lĩnh vực đời sống, văn hóa, kinh tế và xã hội. Kích thích sự sáng tạo được coi là một trong những chìa khóa thiết yếu cho sự tiến bộ của trẻ em trong qúa trình giáo dục. Đặc điểm cá nhân và đặc điểm lứa tuổi có ảnh hưởng nhất định đến sự sáng tạo của trẻ. 3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình 3.1. Môi trường giáo dục trong nhà trường Môi trường sư phạm của nhà trường mầm non có vai trò chủ đạo đối với sự phát triển trí tuệ và khả năng sáng tạo của trẻ em. Khả năng sáng tạo của trẻ mầm non phụ thuộc rất lớn vào thái độ và phương pháp giảng dạy của người giáo viên như: biết đặt trẻ vào những tình huống có vấn đề, tôn trọng những câu hỏi khác thường của trẻ; tôn trọng những ý tưởng sáng tạo của trẻ Đặc biệt giáo viên cần chú ý đến phương pháp giảng dạy phát huy tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ. Việc tổ chức không gian/môi trường có thể giúp tạo ra một môi trường
3. 3 sống và làm việc thật sự mà trẻ cảm thấy có trách nhiệm. 3.2. Năng lực của đội ngũ giáo viên mầm non Tùy theo điều kiện của địa phương và trường, lớp, giáo viên mầm non có thể lựa chọn vận dụng phương pháp giáo dục phù hợp nhằm tạo cơ hội cho trẻ em bộc lộ bản thân và khuyến khích trẻ tự giải quyết vấn đề trong hoạt động tạo hình theo ý tưởng, cảm xúc của bản thân. 3.3. Môi trường giáo dục ở gia đình trẻ Sự trưởng thành của trẻ không thể tách ra khỏi ba yếu tố quan trọng đó là: giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội. Chịu ảnh hưởng của quan niệm giáo dục truyền thống, các gia đình thường cho rằng giáo dục của nhà trường mới là quan trọng nhất. Người ta nói rằng cha mẹ là người thầy đầu tiên đối với trẻ và điều này cũng được áp dụng trong giáo dục thẩm mĩ. Để giúp trẻ phát triển các xúc cảm nghệ thuật, rất cần coi trọng vai trò hỗ trợ của gia đình. II. Hướng dẫn nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình Gợi ý các hình thức nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ thông qua hoạt độngtạo hình 1. Đổi mới hoạt động vẽ 1.1. Vẽ theo nhạc Vẽ theo nhạc: Là hình thức hoạt động tạo hình mà giáo viên sử dụng các đoạn nhạc không lời hoặc có lời, theo các giai điệu, tiết tấu nhanh, chậm, rộn ràng hoặc sâu lắng khác nhau. Có thể sử dụng cả một bản nhạc cho trẻ nghe trong quá trình vẽ. 1.2. Vẽ sáng tạo theo chuyên đề/bộ sản phẩm Vẽ theo chuyên đề/bộ sản phẩm: Là hình thức mà giáo viên tổ chức các hoạt động vẽ theo chuyên đề/chủ đề lớn với hình thức vẽ nhóm, có thể chia ra mỗi nhóm với các phân đoạn nội dung hoặc một mảng nhỏ chuyên đề. 2. Đổi mới hoạt động nặn 2.1. Nặn các sản phẩm lưu niệm Nặn các sản phẩm lưu niệm: Là loại hình nặn các sản phẩm theo hướng ứng dụng, tạo ra các sản phẩm có thể sử dụng trong cuộc sống, làm trang trí hoặc làm quà tặng nho nhỏ cho người thân, phù hợp với năng lực và sự hứng thú của trẻ. 2.2. In, đắp, khắc hình sáng tạo sản phẩm nặn In hình sáng tạo trên sản phẩm: Là hình thức tạo hình mà trẻ có thể sử dụng các hình hoa, lá để in, khắc hình, đắp lên các sản phẩm nặn để sản phẩm nặn độc đáo và có tính trang trí sản phẩm trở nên đẹp hơn. 3. Đổi mới hoạt động trang trí
4. 4 Trang trí chuyên đề/bộ sản phẩm là hình thức tạo hình sử dụng các họa tiết, hình mảng, màu sắc để trang trí, cách điệu cho các sản phẩm đẹp hơn. Đối với các sản phẩm làm theo bộ như trang trí hình các que kem, bóng bay, quả trứng, túi xách, khăn trải bàn, bộ quạt, bộ lọ, bộ quần áo thời trang mùa hè thì trẻ có thể sử dụng họa tiết có tính tương đồng như hoa lá, hình kỉ hà tùy theo ý tưởng và sự sáng tạo của các nhóm trẻ. 4. Đổi mới hoạt động xé, cắt dán Xé, cắt, dán theo chuyên đề Xé, cắt, dán là hình thức tạo hình mà giáo viên có thể định hướng, cùng trẻ lựa chọn các câu chuyện, bài thơ hoặc một bộ sản phẩm theo chủ đề mà trẻ yêu thích như túi xách, quần áo mùa hè để thông qua các hình thức hoạt động tạo hình theo nhóm, trẻ sáng tạo nên các bộ sản phẩm hoặc các nhân vật theo câu chuyện, bài thơ, từ đó kết nối sang các hoạt động khác như kể chuyện, đóng kịch 5. Khám phá tác phẩm bằng các giác quan Quan sát, cảm nhận các tác phẩm nghệ thuật của các nghệ sĩ là hoạt động rất cần thiết đối với cả trẻ và giáo viên. Hoạt động này giúp trẻ bước đầu biết nhìn, ngắm, cảm nhận về hình dáng, màu sắc và liên tưởng đến âm thanh, trạng thái hoạt động của hình ảnh, đường nét, hình khối, màu sắc trong các tác phẩm nghệ thuật. Từ hoạt động này, trẻ dần dần có khả năng cảm nhận, đánh giá về tác phẩm nghệ thuật là tranh hoặc tưởng tượng theo suy nghĩ của cá nhân, dần dần hình thành một nhãn quan thẩm mĩ thực sự về nghệ thuật, cho dù ở mức độ đơn giản và trong sáng. 6. Sáng tạo từ các vật liệu tại đại phương Mỗi địa phương đều có rất nhiều loại vật liệu đa dạng, độc đáo. Thông qua các hình thức hoạt động tạo hình, giáo viên và trẻ em có thể lựa chọn các vật liệu đa dạng có tại địa phương để thực hành, trải nghiệm. Yếu tố nghệ thuật truyền thống tại mỗi địa phương cần được quan tâm, bởi mỗi địa phương với những nét đặc trưng trong văn hóa cần phát triển và giữ gìn. III. Các biện pháp nâng cao năng lực và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non 1. Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình Một vài gợi ý cho giáo viên để dẫn dắt trải nghiệm nghệ thuật tập trung vào quá trình - Tiếp cận nghệ thuật như một trò chơi có kết thúc mở - ví dụ cung cấp đa dạng vật liệu và quan sát điều gì xảy ra khi trẻ em dẫn dắt trải nghiệm nghệ thuật - Biến nghệ thuật thành một trải nghiệm vui vẻ. Cho trẻ sử dụng sơn, màu sắc nhiều hơn và tạo ra ngày càng nhiều tác phẩm nghệ thuật. - Dành nhiều thời gian để trẻ khám phá và thực hiện các kế hoạch của chúng.
5. 5 - Để trẻ trải nghiệm nghệ thuật theo ý muốn của chúng. - Chú ý nhận xét về những gì bạn quan sát được: Nhìn vào tất cả các điểm màu vàng mà bạn đã vẽ. - Nói đồng ý với những ý tưởng của trẻ - Cung cấp những vật liệu mới và thú vị - Phát nhạc nền - Đặt vật liệu nghệ thuật ngoài trời, dưới ánh sáng tự nhiên. - Trưng bày sách thiếu nhi có hình minh họa nghệ thuật. - Để trẻ lựa chọn đem tác phẩm nghệ thuật của chúng về nhà hay để tại lớp. * Các biện pháp tổ chức tạo hình của giáo viên - Để trẻ trải nghiệm nghệ thuật theo ý muốn của chúng. - Chú ý và nhận xét về những gì bạn quan sát được: Nhìn vào tất cả các điểm màu vàng mà bạn đã vẽ. - Nói đồng ý với những ý tưởng của trẻ. - Cung cấp những vật liệu mới và thú vị. 2. Biện pháp xây dựng môi trường giáo dục - Các trường mầm non nên tạo ra một môi trường giáo dục hướng tới hạnh phúc của trẻ em và thúc đẩy các mối quan hệ giữa các trẻ; môi trường và kiểu công tác thân thiện giữa những người lớn làm việc trong giáo dục mầm non. Môi trường thúc đẩy cảm giác thuộc về trẻ em, đó là nơi trẻ gắn bó và cảm thấy yêu mến bởi sự an toàn, đẹp đẽ và thân thiện. 3. Biện pháp vận dụng một số yếu tố của mô hình gíao dục tiến vào hoạt động tạo hình để phát triển năng lực sáng tạo nghệ thuật cho trẻ mầm non Phương pháp Montessori-Giáo dục để phát triển toàn diện cho trẻ. Được sáng lập bởi tiến sĩ, bác sĩ Maria Montessori (31/8/1870-6/5/1952). Bà là một chuyên gia trong các lĩnh vực triết học, nhân văn học và giáo dục học, Motessori là một phương pháp giáo dục giúp tạo dựng nền tảng cơ bản cho trẻ từ những năm đầu đời. 4. Biện pháp hỗ trợ trẻ phát triển năng lực sáng tạo nghệ thuật ở nhà đối với phụ huynh Tạo không khí gia đình vui vẻ, hạnh phúc Cha mẹ sử dụng mẫu có tính thẩm mĩ cho trẻ cảm thụ nghệ thuật Cung cấp môi trường và nguyên liệu đa dạng cho trẻ Chia sẻ thời gian đủ lượng và chất cùng trẻ Cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên-mở rộng không gian học của trẻ để trẻ tự
6. 6 làm Khuyến khích niềm say mê của trẻ-khen ngợi trẻ đúng cách. Các hình thức hỗ trợ trẻ của cha, mẹ. Cha mẹ tham gia phối hợp với nhà trường - Tham gia cùng nhà trường các ngày hội của con như: Ngày hội khéo tay cuả mẹ và bé; Mỗi tuần 1 sản phẩm của gia đình, ngày trải nghiệm thú vị - Đối với phụ huynh là nghệ nhân thì có thể cùng giáo viên, nhà trường hướng dẫn tổ chức các hoạt động nghệ thuật cho trẻ. Hình thức này sẽ đem lại cảm giác mới lạ và hào hứng cho trẻ khi có sự tham gia của bố mẹ hoặc người hướng dẫn chuyên sâu ở một lĩnh vực nghệ thuật tạo hình. Thực hành xây dựng các hoạt động tạo hình nhằm nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ C. Tổ chức thực hiện - Các tổ chuyên môn tổ chức trao đổi, thảo luận tìm ra biện pháp hiệu quả để thực hiện tốt nội dung sinh hoạt chuyên môn trong tháng. - Thiết kế hoạt động minh hoạ sau đó nhận xét rút kinh nghiệm tìm ra bài học vận dụng để các thành viên trong tổ nắm bắt được phương pháp, hình thức tổ chức phù hợp khi tổ chức hoạt động. Trường xây dựng kế hoạch, chuẩn bị nội dung, xác định chủ đề lồng ghép. chuyên đề “Hướng dẫn nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình” cho trẻ năm học 2024-2025 đề nghị tất cả giáo viên lồng ghép vào công tác giảng dạy cho trẻ đạt hiệu quả. Thao giảng minh họa cho chuyên đề: Tổ chức 1 tiết hoạt động: * Hoạt động 1: Lĩnh vực phát triển thẩm mĩ. Chủ đề nhánh: Vì sao có mưa bé nhỉ. Hoạt động học: Dùng nguyên vật liệu khác nhau làm đàn cá bơi Giáo viên dạy: Nguyễn Thị Kim Liên, dạy lớp chồi 1. Trên đây là kế hoạch chuyên đề “Nâng cao năng lực sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cho trẻ mầm non thông qua hoạt động tạo hình”. Đề nghị các tổ chuyên môn và giáo viên của trường nghiên cứu thực hiện./. P. HIỆU TRƯỞNG * Nơi nhận: - Hiệu trưởng (để b/c); - Giáo viên (để t/h); - Lưu: HSCM. Đinh Thị Kim Liên