Bài giảng Ngữ Văn 9 - Bài: Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ Văn 9 - Bài: Đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự

1. Nhân vật trong văn LAI LIC̣ H bản tự sự thường sử dụng những hình thức NGOAỊ HÌNH ngôn ngữ nào? NHÂN VẬT HÀ NH ĐÔṆ G VĂN BẢN TƯ ̣ SỰ NGÔN NGỮ SỰ VIỆC Đôc̣ Đối Đôc̣ thoaị thoaị thoaị nôị tâm
2. BÀI: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự.
3. 1.Đọc đoạn trích sau: Có người hỏi : - Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà? . . . - Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy! Ông Hai trả tiền nước, đứng đậy, chèm chẹp miệng, cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to: - Hà, nắng gớm, về nào . . . Ông lão vờ vờ đứng lảng ra chỗ khác, rồi đi thẳng. Tiếng cười nói xôn xao của đám người mới tản cư lên ấy vẫn dõi theo. Ông nghe rõ cái giọng chua lanh lảnh của người đàn bà cho con bú: - Cha mẹ tiên sư nhà chúng nó! Đói khổ ăn cắp ăn trộm bắt được người ta còn thương. Cái giống Việt gian bán nước thì cứ cho mỗi đứa một nhát.
4. Ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi. Ông thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà. Về đến nhà ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau. Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu . . . Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên: - Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này. (Kim Lân, Làng)
5. BÀI: ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc Có người hỏi (1) thoại và độc thoại nội tâm trong - Sao bảo làng Chợ Dầu văn bản tự sự. tinh thần lắm cơ mà ? . . . (2) 1. Đọc đoạn trích sau: - Ấy thế mà bây giờ đổ 2. Nhận xét: đốn ra thế đấy! (3) 3. Kết luận: Lời của những người tản cư nói với a. Đối thoại là hình thức đối nhau. Tham gia câu chuyện có ít nhất 2 đáp,Trong trò chuyện ba câu giữa đầu 2 hoặcđoạn người. nhiều người.trích, Trong ai nói vănvới bảnai? tự Dấu hiệu có 2 lượt người qua lại sự, đốiTham thoại gia được câu thể chuyện hiện có Lượt 1: - Sao bảo làng chợ Dầu tinh thần bằngít các nhất gạch mấy đầu người? dòng ở Dấu đầu lắm cơ mà?... (lời trao) lời traohiệu và nàolời đáp cho (mỗi ta thấy lượt đó lời Lượt 2: - Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy! (lời đáp) là mộtlà lần một gạch cuộc đầu trò dòng). chuyện trao đổi qua lại? + Có 2 gạch đầu dòng ở 2 lượt lời. Tạo cho câu chuyện giống như cuộc sống thực, thể hiện thái độ căm giận của những người tản cư đối với dân làng chợ Dầu.
6. Điều kiện để có đối thoại diễn ra là gì? + Phải có hoàn cảnh giao tiếp. + Phải có sự hiện diện của người tham gia giao tiếp (2 người trở lên) + Giữa 2 người phải có nhu cầu trao đổi thông tin.
7. - Hà, nắng gớm, - Chúng bay ăn miếng cơm hay về nào miếng gì vào mồm mà đi làm cái Trong đoạngiống trích Việt gian bán nước để nhục còn có câunhã nào thế kiểu này. này không? Ông Hai nói với Nói với ai đó (bọn chính mình . Việt gian) trong Câu này ông Hai nói tưởng tượng. với ai? Đây có phải là Câu này, ông Hai nói một câu đối thoại với ai? không? Vì sao? Đây không phải là câu đối thoại vì không hướng tới một người tiếp chuyện cụ thể nào cả, cũng không liên quan đến chủ đề mà 2 người đàn bà đang trao đổi. Sau câu nói của ông lão chẳng có ai đáp lại. Đây chỉ là một câu nói bâng quơ, đánh trống lảng để tìm cách thoái lui.
8. - Hà, nắng gớm, - Chúng - Chúng bay bay ăn miếng ăn về nào miếngcơm cơmnhục nhã nhục thế nhã thếnày này Ông Hai nói với Nói với ai đó (bọn chính mình. Việt gian) trong tưởng tượng. - Có gạch đầu dòng trước lời nói. - Nói thành lời. Cách diễn đạt như trên có tác dụng như thế nào? Tác dụng: khắc họa sâu sắc tâm trạng đau đớn, tủi hổ; lòng căm giận sâu sắc của ông Hai đối với những kẻ đang tâm theo giặc. Độc thoại
9. BÀI : ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự. 3. Kết luận. a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần gạch đầu dòng). b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó nói với chính mình hoặc nói với ai đó trong tưởng tượng, nói thành lời, phía trước câu nói có gạch đầu dòng.
10. Điều kiện nào để độc thoại xảy ra? Phải có hoàn cảnh giao tiếp để nhân vật có nhu cầu bộc lộ nội tâm. Thảo luận: Theo em, đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào? Giống: - Đều là lời nói của nhân vật. - Đều có dấu gạch đầu dòng. Khác: Đối thoại Độc thoại - Là hình thức đối đáp trò - Lời nói với chính mình hoặc chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. với ai đó trong tưởng tượng. - Nhu cầu trao đổi thông tin - Nhu cầu bộc lộ nội tâm
11. Những câu như “Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta hắt hủi rẻ rúng đấy ư?Khốn nạn bằng ấy tuổi đầu...” ? Là những câu ai hỏi ai? Thể hiện điều gì? Ông Hai tự hỏi chính mình diễn ra trong suy nghĩ và tình cảm của ông Hai. Thể hiện tâm trạng xót xa của ông khi nghĩ về những đứa con nhỏ bé, vô tội của mình sẽ bị mọi người xa lánh, hắt hủi ? Nhận xét gì về hình thức của các câu hỏi này, có gì khác so với lời đối thoại và độc thoại trước đó? Không có gạch đầu dòng, không phát ra thành tiếng mà chỉ âm thầm diễn ra trong suy nghĩ tình cảm của ông Hai. Độc thoại nội tâm.
12. BÀI: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự c. Độc thoại nội tâm: sự. Lời của 1 người nào đó nói 3. Kết luận. với chính mình hoặc là nói với một ai đó trong tưởng a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò tượng song không nói thành chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. Trong lời, không có gạch đầu dòng. văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần gạch đầu dòng). b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó nói với chính mình hoặc nói với ai đó trong tưởng tượng, nói thành lời thì phía trước câu nói có gạch đầu dòng.
13. Vậy trong đoạn trích trên, ngôn ngữ nhân vật có những hình thức diễn đạt nào? Tác dụng? * Các hình thức diễn đạt: Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm . Tác dụng: - Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật. - Khắc họa sâu sắc thái độ căm giận và tâm trạng dằn vặt, đau đớn của ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc. - Khắc họa thành công tính cách nhân vật: giàu lòng tự trọng, nhạy cảm, dễ xúc động
14. Vậy, em hãy cho biết trong văn bản tự sự yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm có vai trò như thế nào trong việc thể hiện nhân vật, cũng như trong việc thể hiện không khí cuả câu chuyện? - Làm cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật. - Thể hiện nhân vật, đi sâu vào nội tâm, góp phần giúp chúng ta hiểu rõ tính cách nhân vật. - Câu chuyện sinh động.
15. BÀI: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại độc thoại và độc thoại nội tâm trong c. Độc thoại nội tâm: văn bản tự sự. Lời của một người nào đó nói 3. Kết luận. với chính mình hoặc là nói với một ai đó trong tưởng tượng song a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò không nói thành lời, không có chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. gạch đầu dòng. Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là d. Tác dụng: một lần gạch đầu dòng). Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức quan b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó trọng để thể hiện nhân vật trong nói với chính mình hoặc nói với ai đó văn bản tự sự. trong tưởng tượng, nói thành lời thì phía trước câu nói có gạch đầu dòng. I i
16. Bảng tổng hợp Đối thoại Độc thoại Độc thoại nội tâm - Là cuộc trò chuyện - Nói với chính mình - Nói với chính giữa hai hoặc nhiều hoặc ai đó trong mình hoặc ai đó người. tưởng tượng, thành trong tưởng tượng, lời. không thành lời. - Có gạch đầu dòng - Có gạch đầu dòng. - Không có gạch giữa lời trao và lười đầu dòng. đáp. Tìm trong những văn bản tự sự được học, những đoạn văn độc thoại, độc thoại nội tâm?
17. BÀI: ĐỐI THOẠI , ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I/ Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm trong c. Độc thoại nội tâm. văn bản tự sự. Lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc là nói với a. Đối thoại là hình thức đối đáp, trò một ai đó trong tưởng tượng song chuyện giữa 2 hoặc nhiều người. không nói thành lời, không có Trong văn bản tự sự, đối thoại được gạch đầu dòng. thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là d. Tác dụng. một lần gạch đầu dòng. Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức quan b. Độc thoại: Lời của 1 người nào đó trọng để thể hiện nhân vật trong nói với chính mình hoặc nói với ai đó văn bản tự sự. trong tưởng tượng, nói thành lời thì phía trước câu nói có gạch đầu dòng. II/ Luyện tập:
18. II/ Luyện tập: Bài: 1/178 - Lêi «ng Hai - Lêi bµ Hai - Này, thầy nó ạ. - Thầy nó ngủ rồi à? - Gì?... - Tôi thấy người ta - Biết rồi ! đồn... Tác dụng: Cuộc đối thoại này diễn ra không bình thường vì có ba lượt lời trao nhưng chỉ 2 lời đáp. Thái độ bà Hai còn rụt rè khi muốn chia sẻ cùng chồng. Ông Hai buồn chán tâm trạng của ông từ chỗ không muốn trả lời, đến gắt gỏng vô cớ nhằm bày tỏ tâm trạng bực bội, đau khổ của ông Hai khi nói đến chuyện làng Chợ Dầu theo Tây yêu làng tha thiết .
19. Bµi tËp tr¾c nghiÖm: Chän c©u tr¶ lêi ®óng vµ ®ñ nhÊt 1) Trong v¨n b¶n tù sù, ®èi tho¹i, ®éc tho¹i vµ ®éc tho¹i néi t©m lµ nh÷ng h×nh thøc ng«n ng÷ nµo? A. Ng«n ng÷ t¸c gi¶ B. Ng«n ng÷ nh©n vËt 2) Trong v¨n b¶n tù sù ®èi tho¹i, ®éc tho¹i vµ ®éc tho¹i néi t©m cã ý nghÜa nh­ thÕ nµo? A. H×nh thøc ®èi tho¹i t¹o kh«ng khÝ ch©n thùc cho c©u chuyÖn, gãp phÇn thÓ hiÖn th¸i ®é vµ t×nh c¶m cña nh©n vËt . B. H×nh thøc ®éc tho¹i, nhÊt lµ ®éc tho¹i néi t©m thÓ hiÖn ®­îc nh÷ng diÔn biÕn hÕt søc phøc t¹p vµ tinh tÕ trong thÕ giíi néi t©m cña nh©n vËt, gãp phÇn kh¾c häa tÝnh c¸ch vµ phÈm chÊt nh©n vËt C. §èi tho¹i, ®éc tho¹i, ®éc tho¹i néi t©m lµ nh÷ng h×nh thøc quan träng ®Ó thÓ hiÖn nh©n vËt, lµm cho c©u chuyÖn vµ h×nh ¶nh nh©n vËt hiÖn lªn ch©n thùc , sinh ®éng vµ râ nÐt h¬n.